‎خانه / نگاه آزاد / اگر اهل سنت به روحانی رای نمی دادند چه می‌شد؟

اگر اهل سنت به روحانی رای نمی دادند چه می‌شد؟

حسین باستانی – بی‌بی‌سی

 

مولوی عبدالحمید اسماعیل زهی امام جمعه اهل سنت زاهدان و معروف ترین رهبر مذهبی سنی‌های ایران، امروز گفت اگر دولت حسن روحانی انتظارات این اقلیت مذهبی را در زمینه رفع تبعیض برآورده نکند٬ وی ممکن است در انتخابات آینده به حمایت از اصولگرایان بپردازد.

بیشتر سنّی های ایران در انتخابات ریاست جمهوری دو دهه اخیر، به کاندیداهای مورد حمایت اصلاح طلبان رای داده اند و طبیعتا با این رای، به دنبال تامین مطالبات مشخصی بوده اند. در مورد این مطالبات و میزان تامین آنها ممکن است ارزیابی های متفاوتی وجود داشته باشد. اما فارغ از هرگونه تحلیل سیاسی در این زمینه، قاعدتا فهم میزان تاثیر آرای اهل سنت، برای حامیان و مخالفان دولت آقای روحانی از اهمیت زیادی برخوردار خواهد بود.

پیش از هرچیز به نظر می رسد اگر اهل سنت از حسن روحانی حمایت نمی کردند، او از همان نخستین دوره رقابت برای ریاست جمهوری، وضعیت متفاوتی داشت.

به طور مشخص آقای روحانی در سال ۱۳۹۲، تنها ۲۶۰ هزار رای بیش از حد نصاب لازم برای پیروزی در انتخابات در دور اول به دست آورد. در همان انتخابات، فقط در استان سیستان و بلوچستان حسن روحانی ۷۷۰ هزار رای آورد، در حالی که آرای نزدیک‌ترین رقیب او یعنی محمدباقر قالیباف در همین استان، زیر ۱۱۰ هزار بود.

به عبارت دیگر اگر در سال ۱۳۹۲، حدود یک سوم رای دهندگان به آقای روحانی در -فقط- یک استان سنی نشین به او رای نداده بودند، انتخابات به مرحله دوم می رفت. در صورت دومرحله ای شدن انتخابات، او کماکان شانس بیشتری برای پیروزی داشت، اما با توجه به تجربه انتخابات ۱۳۸۸ و بی اعتمادی بسیاری از رای دهندگان منتقد حکومت به حضور در پای صندوق های رای، تضمینی وجود نداشت که این پیروزی، لزوما در دسترس باشد.

در سال ۱۳۹۶، البته فاصله آرای حسن روحانی با حد نصاب لازم برای پیروزی در مرحله اول، در مقایسه با انتخابات چهار سال قبل بیشتر بود. اما حتی در آن انتخابات، آقای روحانی حدود ۳ میلیون بیشتر از حدنصاب لازم برای پیروزی در مرحله اول رای آورد.

انتخاباتی که ۱۱ روز پیش از برگزاری آن، مولوی عبدالحمید با اشاره به تمایل بیشتر سنی ها به حسن روحانی و تاکید بر وجود “۶.۵ میلیون نفر” واجد شرایط رای دادن در میان اهل سنت، پیروزی وی را قطعی دانسته بود. البته طبیعتا، همه این واجدین شرایط در انتخابات شرکت نکردند و برخی تخمین ها از تعداد واجدان شرایط رای دادن در میان اهل سنت نیز، کمتر از ۶.۵ میلیون است. ولی تا این حد را می‌توان قبول کرد که در صورت رای ندادن سنّی‌ها به حسن روحانی، حتی در انتخابات ۱۳۹۶ نیز امکان رفتن انتخابات به مرحله دوم منتفی نبود.

با توجه به چنین معادلاتی، این نتیجه گیری شتابزده نخواهد بود که در صورت عدم حمایت اهل سنت از کاندیدای مورد حمایت حسن روحانی در انتخابات ۱۴۰۰، حتما امکان شکست آن کاندیدا در مقابل رقیب اصولگرای خود، به میزان قابل توجهی افزایش می یابد.

به ویژه، با توجه به سنتی بیست ساله در مبارزات انتخاباتی ریاست جمهوری در ایران که مطابق آن، یک جریان سیاسی تاکنون بیش از دو نوبت متوالی امکان دسترسی به پست ریاست جمهوری را نداشته است.

سابقه آرای اهل سنت

مقایسه آرای حسن روحانی در استان های مختلف در دو انتخابات ۱۳۹۶ و ۱۳۹۲، نقش تعیین کننده حمایت اهل سنت را در پیروزی انتخاباتی او بهتر توضیح می دهد.

در هر دو سال، درصد آرای آقای روحانی در میان کل آرای گرفته شده، در استان سنی نشین سیستان و بلوچستان بیشتر از همه استان های دیگر ایران بوده است.

سیستان و بلوچستان نه تنها در انتخابات سال ۱۳۷۶ جزو استان های نخست ایران از نظر میزان رای به محمد خاتمی بود، که در سال ۱۳۸۰ هم، با وجود کم شدن درصد آرای رئیس جمهور وقت در بسیاری از استان‌ها، با اکثریتی بالاتر از چهار سال قبل به کاندیدای اصلاح طلبان رای داد.

در انتخابات ۱۳۸۴ نیز مصطفی معین، کاندیدای اصلاح طلبی که با شعار تشکیل “جبهه دموکراسی و حقوق بشر” به صحنه آمده بود، تنها در استان سیستان و بلوچستان پیروز شد.

حتی در سال ۱۳۸۸، با وجود تمام شبهه های موجود در زمینه “تقلب” به نفع محمود احمدی نژاد، باز سیستان و بلوچستان و آذربایجان غربی (با جمعیت قابل توجه سنی) تنها استان هایی بودند که در آنها، حتی طبق نتایج منتشر شده از سوی دولت آقای احمدی نژاد، میرحسین موسوی برنده شده بود.

آرای استان سنی نشین کردستان به اصلاح طلبان، از الگویی متفاوت با سیستان و بلوچستان تبعیت کرده و با فراز و نشیب هایی همراه بوده است.

اما حتی این استان هم در دو انتخابات ۱۳۹۲ و ۱۳۹۶، از نظر درصد آرا به حسن روحانی در جایگاه دوم ایران قرار داشته. با این توضیح که در کردستان، بر خلاف سیستان و بلوچستان، میزان عدم مشارکت در انتخابات نیز نسبتا بالا بوده است. به عبارت دیگر، نارضایتی بسیاری از مردم کردستان، در حدی بوده که اساسا در انتخابات شرکت نکرده اند.

تداوم نامحدود الگوی رای اهل سنت؟

تمایل نسبی رای دهندگان اهل سنت به کاندیداهای مورد حمایت اصلاح طلبان، البته ریشه در دلایل متفاوتی داشته که لزوما نیز در تمام استان های سنی نشین ایران از یک جنس نبوده اند، اما وجه مشترکشان ظاهرا به این برداشت برمی‌گشته که محافظه کاران، انگیزه کمتری برای تامین حقوق آنها دارند.

تا آنجایی که به بزرگ‌ترین استان سنی نشین ایران یعنی سیستان و بلوچستان مربوط می شود، واضح است که اعتقاد دیرپای مولوی عبدالحمید به همین برداشت، و حرف‌شنوی گسترده بلوچ ها از رهبر مذهبی خود، در الگوی رای دادن آنها تاثیر تعیین کننده ای داشته.

قاعدتا با توجه به همین واقعیت بود که در انتخابات ریاست جمهوری اخیر، ابراهیم رئیسی و حامیانش تلاش گسترده‌ای را برای جلب نظر روحانیون سنی انجام دادند. در این انتخابات، اخبار حمایت چند مولوی اهل سنت از آقای رئیسی در رسانه های اصولگرا بازتاب گسترده ای داشت که البته، در مقابل موضع گیری انتخاباتی مولوی عبدالحمید کم اثر بود.

امروز، اظهارات همین رهبر مذهبی منتشر شده که نقل می‌کند آقای رئیسی، در جریان سفر انتخاباتی خود به استان سیستان و بلوچستان به او گفته است: “شما این چند دوره اصلاح‌طلبان را تجربه کردید و برای شما کاری نکردند. این بار اصولگرایان را تجربه کنید و ببینید آنها برای شما چه کاری انجام می‌دهند.”

مولوی عبدالحمید با یادآوری این گفتگو تاکید کرده که “اهل سنت به هیچ جریانی در کشور وابسته نیستند” و هشدار داده اگر دولت دوازدهم در جهت رفع تبعیض از سنی ها اقدامات ملموسی انجام ندهد، ممکن است در انتخابات آینده، حمایت از کاندیدای اصولگرایان را مورد بررسی قرار دهد.

موضع گیری اخیر این رهبر اهل سنت، گذشته از آنکه سیاستمداران چه تفسیری از آن داشته باشند، یادآور قاعده ای عمومی در رفتار سیاسی بسیاری از شرکت‌کنندگان در انتخابات است: اینکه تضمینی وجود ندارد گروه های مختلف رای دهندگان -اعم از اقلیت ها، زنان یا پی گیری کنندگان مطالبات سیاسی- فارغ از میران تامین مطالباتشان، تا ابد به یک جریان مشخص رای بدهند.

این قاعده، تاکنون در رقابت های انتخاباتی بسیاری از کشورهای دنیا، منجر به غافلگیری سیاستمداران در روزهای بعد از رای گیری شده. طبیعتا، غیرممکن نیست که در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ ایران هم، به نتایج مشابه منجر شود.

‎برسی مجدد

صف‌بندی و تشکیل بلوک جدید علیه رژیم ایران

عبدالرحمن الراشد – شرق الاوسط در حقیقت سرعت تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی در روزهای گذشته ما …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *