‎آخرین خبر
‎خانه / نگاه آزاد / مشکل دین نیست، مشکل «دین دولتی» است

مشکل دین نیست، مشکل «دین دولتی» است

مجید محمدی – اختصاصی انتخاب آزاد

در رسانه‌های جمهوری اسلامی گهگاه خبرهایی در مورد تشرف برخی غیر مسلمانان به اسلام ذکر می شود اما هیچگاه گزارش نمی شود که مسلمانان ایرانی فوج فوج از اسلام فاصله می گیرند و دینداری را رها می کنند. شاید یکی از اموری که بیش از همه از حکومت دینی در ایران متضرر شده دینداری و ایمان است. نهادهای دینی در ایران برای کسب قدرت و ثروت دین و ایمان را به حراج گذاشتند.

هنگامی که از نحوه‌ی تداخل دین و دولت در ایران انتقاد می شود اسلامگرایان این انتقادها را به عنوان انتقاد از دین جلوه می دهند در حالی که این انتقادها متوجه به رابطه‌ی نادرست دین و دولت در ایران است. ذیلا به مواردی از این موضوع برای تفکیک انتقاد از دین و انتقاد از تداخل دین و دولت اشاره می کنم.

تفاوت مقتل خوانی با مقتل خوانی در مراسم دولتی

پس از انتقاد از مقتل خوانی برخی از هنرمندان در سالن برج میلاد شرکت کنندگان در این مراسم به ذکر علاقه‌ی خود به خاندان امام حسین پرداختند. در این پاسخ‌ها به اصل انتقاد توجهی نشد. دوستداران امام حسین و خانواده‌ی او یا هر کس دیگر می توانند در خانه‌ی خود ساعت‌ها یا سال‌ها عزاداری کنند و مقتل بخوانند (که دیگر این کار را نمی کنند) اما وقتی این کار در ساختمان دولتی و در مراسم دولتی به هزینه‌ی عمومی انجام می شود (در مراسمی با عنوان «سوگ چامه‌ها» با مقتل‌خوانی بهزاد فراهانی، فرزاد حسنی، بهاره رهنما و با مرثیه خوانی حسام‌الدین سراج و رسول نجفیان در برج میلاد، تابناک، ۲۹ آبان ۱۳۹۳) تک تک شهروندان می توانند متعرض آن شوند.

کسانی که در این گونه مراسم برای عزاداری با نیت قرب به حکومت یا قرب به “حکومت و امام حسین” حضور پیدا می کنند بعد از این که مورد اعتراض واقع می شوند ارادت خود را به امام حسین و خانواده‌اش به رخ می کشند یا روضه‌ی علی اکبر می خوانند بدون توجه به این که اعتراض متوجه به دولتی بودن مراسم است و نه اصل آن. خود را به تغافل زدن هنری است که برخی از هنرمندان ایرانی بالاخص آنها که رانت‌های دولتی را به وفور دریافت می کنند به وفور دارند.

تفاوت دعا و قران خوانی با دعا و قران خوانی در مدارس

وحید خراسانی از مراجع شیعه به علی جنتی وزیر ارشاد می گوید: “اگر بتوانید کاری کنید که در همه مدارس شروع و خاتمه دروس با دعا برای امام زمان انجام شود اکسیر اعظم خواهد شد… کاری کنید تا همه جوان‌ها با قرآن انس بگیرند هر روز قرآن بخوانند و برای امام زمان هم دعا کنند.” (ایسنا ۳۰ ابان ۱۳۹۳) آقای وحید خراسانی در این توصیه‌ی خود فرض گرفته که وقت مدارس و بودجه‌ای که خرج آنها می شود به روحانیون تعلق دارد و هر کاری که بخواهند می توانند با آن انجام دهند. شهروندان ایرانی می توانند در خانه و با وقت و هزینه‌ی خود هر چند ساعت که خواستند دعا و قران بخوانند اما کسی حق ندارد بودجه‌ی عمومی را صرف این امور کند.

تفاوت نماز خوانی با نمازخوانی در حین مذاکرات هسته‌ای

در طی مذاکرات هسته‌ای همیشه خبرگزاری‌های داخل کشور از قطع مذاکرات توسط هیئت ایرانی برای خواندن نماز اول وقت گزارش داده‌اند. این کار نه تنها خود نمایی و نمایش دینداری برای طرف‌های مذاکره بلکه ابزار کاهش انتقادات از سوی شهروندان باورمند ایرانی به روند مذاکرات به دلیل متدین بودن هیئت بوده است. هیئت ایرانی در ساعات غیر اداری خود می توانند وقت خود را به هر طریقی بگذرانند (نماز بخوانند یا به کنسرت و خرید و بار بروند؛ در هیچ کجای شریعت وجوب نماز اول وقت نیامده است) اما در ساعات کار باید کاری را انجام دهند که برای آن حقوق و مزایا دریافت می کنند و مسئولیت آن را پذیرفته‌اند.

تفاوت روزه داری با روزه داری با ساعات کمتر کار

بنا به رسمی که در دوران دولت‌های متعدد جمهوری اسلامی برقرار بوده در ماه رمضان از ساعات کار کارمندان دولتی می کاهند تا آنها بتوانند با فشار کمتر کار روزه بگیرند. این کار دزدیدن مستقیم از جیب مردم است. کارمندی که برای ارائه‌ی خدماتی خاص به شهروندان استخدام شده نمی تواند و نباید یک ماه از سال روزی یک تا دو ساعت کمتر کار کند با این بهانه که دارد به وظایف دینی‌اش عمل می کند. بخشیدن این میزان کار در واقع تسهیل دینداری بخشی از کارکنان با سوء استفاده از امکانات دولتی و عمومی است.

تفاوت رفتن به حج با رفتن به حج با منابع دولتی

سالانه هزاران مدیر دولتی و عضو مجلس و نزدیکان به دستگاه رهبر با بهانه‌ی تبلیغ و اداره‌ی حجاج با استفاده از منابع عمومی به حج می روند. آنها به هنگام حج اعمال حج را نیز به جا می آورند و خود را حاجی می دانند در صورتی که بنا به فقه شیعه تنها کسانی که استطاعت مالی دارند و از جیب خود هزینه می کنند می توانند خود را حاجی بدانند. رفتن به حج با هزینه‌ی دولت حتی اگر کار اداری نیز باشد صرفا نوعی انجام وظیفه‌ی اداری است (که اصولا چنین کاری در شریعت ضرورت ندارد و سوء استفاده از منابع عمومی است) و نه انجام وظیفه‌ی دینی.

تفاوت روضه خوانی با روضه خوانی در هیئت دولت یا دستگاه رهبری

روضه خوانی حسن روحانی در هیئت دولت یا روضه خوانی در بیت رهبر از مواردی است که به درستی مورد انتقاد بخشی از شهروندان ایرانی قرار گرفته است. سخن این شهروندان آن بود که حسن روحانی یا علی خامنه‌ای موظف به بهبود وضعیت اقتصاد کشور و پیشبرد مذاکرات هسته‌ای و رتق و فتق امور جاری مردم‌اند و نه برگزاری مراسم دینی. نشستن بر کرسی رئیس دولت و روضه خوانی یا نشستن بر کرسی رهبری و اشک ریزی برای امام حسین و خاندانش بخشی از ماموریت‌های تعریف شده‌ی این دو مقام نیست.

علی خامنه‌ای و حسن روحانی می توانند در یک مسجد (که حکومت آن را نساخته و هزینه‌هایش را نمی دهد) پس از ساعات اداری شرکت کرده و هم روضه بخوانند و هم روضه بشنوند و این عمل آنها مشروع و مدنی است. اما آنها نباید در ساعات اداری یا مساجد و دفاتر دولت ساخته به بیان احساسات شخصی خویش در باب مقدسان و رهبران دینی اشتغال ورزند.

تفاوت برگزرای مراسم دینی با برگزاری مراسم دینی توسط یا به هزینه‌ی بخش عمومی و دولتی

حکومت و دولت جمهوری اسلامی سالانه صدها میلیارد تومان خرج برگزاری مراسم دینی (نیمه شعبان، محرم، عیر فطر و قربان، اعتکاف، احیا، نماز جمعه) می کند که اصولا سرقت از بیت المال برای اهداف شخصی و گروهی است. افراد و گروه‌ها آزادند با هزینه‌ی خود هرگونه مراسم دینی را برگزار کنند به شرطی که مزاحم شهروندان دیگر نشوند. اما آنها حق ندارند با بودجه‌ی عمومی و دولتی این کارها را انجام دهند. مقامات دولتی در ایران نه تنها برای اهداف مذهبی بلکه برای اهداف شخصی (مثل تبلیغ انتخاباتی) به مراسم مذهبی کمک مالی و تدارکاتی می کنند.

همه‌ی مواردی که ذکر شد مستقیما ناشی از تداخل دین و دولت در ایران است که هم به ضرر دین (با بی معنی ساختن و حتی غیر شرعی ساختن انجام تکالیف دینی) و هم به ضرر دولت (با سوء استفاده از قدرت در آن) است. تنها راه تصحیح این خطا نیز جدایی کامل دین و دولت در ایران است.

‎برسی مجدد

تعیین پیش شرط برای مذاکره جمهوری اسلامی ایران با اپوزیسیون برانداز

محمدتقی فاضل میبدی، استاد و پژوهشگر حوزه و دانشگاه و عضو مجمع محققین و مدرسین …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *